आदिमाया अंबाबाई, सार्या दुनियेची आई
तिच्या एका दर्शनात कोटी जन्मांची पुण्याई
उदे ग अंबाबाई, उदे ग अंबाबाई
हे उदे ग अंबाबाई आई उदे ग अंबाबाई
सार्या चराचरी तीच जीवा संजीवनी देते
तीच संहारप्रहरी दैत्य-दानव मारीते
उग्रचंडी रूपाआड झरा वात्सल्याचा गाई
क्षेत्र नामवंत एक, त्याचे नाव कोल्हापूर
अगणित खांबावरी उभे राहिले मंदिर
नाना दैवते भोवती, देवी मधोमध राही
तुळजापूरीची भवानी जणू मूळ आदिशक्ती
घोर आघात प्रहार तिने पचविले पोटी
स्वत: तरली, भक्तांना स्वये तारुनिया नेई
अमरावतीची देवता, शाश्वत अमर
अंबेजोगाईत तिने एक मांडियले घर
मुंबापुरीच्या गर्दीला दान चैतन्याचे देई
कुणी म्हणती चंडिका, कुणी म्हणती भवानी
दुर्गा दुर्घट यमाई, अंबा असुरमर्दिनी
किती रूपे किती नावे, परि तेज एक बाई
गीत – सुधीर मोघे
संगीत – सुधीर फडके
स्वर – आशा भोसले
चित्रपट – थोरली जाऊ
आदिमाया अंबाबाई गीताचा अर्थ
“आदिमाया अंबाबाई” हे गीत देवी अंबाबाईच्या महिम्याचे आणि तिच्या विविध रूपांचे वर्णन करणारे एक सुंदर भक्तिगीत आहे. या गीतामध्ये देवीला संपूर्ण सृष्टीची जननी आणि सर्व जीवांचे रक्षण करणारी आदिशक्ती म्हणून गौरवले आहे. तिच्या केवळ एका दर्शनानेही अनेक जन्मांचे पुण्य लाभते, अशी भक्तांची श्रद्धा या गीतातून व्यक्त होते.
गीतात देवीच्या दोन महत्त्वाच्या रूपांचा उल्लेख आढळतो. एकीकडे ती आपल्या भक्तांवर अपार प्रेम करणारी, मायेची आणि वात्सल्याची मूर्ती आहे, तर दुसरीकडे दुष्ट शक्तींचा नाश करणारी उग्र आणि पराक्रमी देवी आहे. त्यामुळे ती जगाचे पालनही करते आणि आवश्यक तेव्हा संरक्षणासाठी संहारही करते.
या गीतात कोल्हापूरची महालक्ष्मी, तुळजापूरची भवानी, अंबेजोगाईची योगेश्वरी आणि इतर शक्तिपीठांमधील देवीच्या स्वरूपांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. जरी तिची नावे आणि रूपे वेगवेगळी असली तरी ती सर्व एकाच आदिशक्तीची विविध रूपे आहेत, हा संदेश गीतातून दिला आहे.
गीताचा मुख्य भाव असा आहे की देवी अंबाबाई ही संपूर्ण विश्वाची आई आहे. ती भक्तांचे दुःख दूर करते, त्यांना संकटांतून बाहेर काढते आणि योग्य मार्ग दाखवते. तिच्यावर श्रद्धा ठेवणाऱ्या प्रत्येक भक्ताला तिची कृपा आणि संरक्षण लाभते. त्यामुळे हे गीत देवीच्या सामर्थ्य, करुणा आणि भक्तांवरील प्रेमाचा गौरव करणारे अत्यंत भावपूर्ण भक्तिगीत ठरते.